Çürük tatlı ve soğukla ağrır ve ağrı bir süre devam eder; çatlak ise ısırığı bıraktığınız anda saplanıp geçer — röntgende ikisinden yalnız biri görünür.
Derin bir çürük şekere ve soğuğa tepki verir; asıl ipucu ağrının kuyruğudur — uyaran kalktıktan sonra on ila otuz saniye daha sürer. Bu uzayan sızı hassas dentin değil, iltihaplanmış pulpadır. Çürük ayrıca ısırma filminde minenin altında koyu bir gölge olarak görünür. Bu yüzden iyi çekilmiş görüntüler, siz daha koltuğa oturmadan teşhisin büyük bölümünü verir; muayene yalnızca derinliği ve pulpanın durumunu netleştirir.
Çatlak diş genellikle sessizdir; ta ki küçük ve sert bir şeyi ısırana kadar. Ağrı bastırdığınız anda değil, basıncı bıraktığınız anda saplanır. Çatlaklar dikey ilerler ve röntgen ışınıyla aynı düzlemde uzandıkları için filmde neredeyse hiç görünmez. Onları ısırma çubuğuyla her tümseği tek tek deneyerek, fiber optik ışıkla dişi içeriden aydınlatarak ve eski dolguyu kaldırıp altına bakarak buluruz. Üçü birlikte kullanıldığında teşhis netleşir.
Çürük dolgu ister; çiğneme yüzeyinin yarısından fazlası gitmişse onley ister. Dentine ulaşan bir çatlak ise tümsekleri sarıp bir arada tutan bir restorasyon gerektirir ki bu pratikte kron demektir; monolitik zirkonyum diş başına 180 avrodan başlar. Pulpaya kadar inen çatlağa önce kanal tedavisi eklenir. Kökü boydan boya ikiye ayırmış bir çatlağın ise restoratif çözümü yoktur; o diş çekilir.
Bir kez sızladı diye dişi kronlamayız; kökü ayrılmış bir dişi kronun kurtaracağını da söylemeyiz, çünkü kurtarmaz. Çatlak diş teşhisi koltukta yapılan ısırma testine dayanır; bu yüzden bir fotoğraf ve bir mesaj konuyu kapatamaz. Hasta görüntü gönderdiğinde neyin olası, neyin mümkün ve neyin muayeneyi beklemek zorunda olduğunu açıkça söyleriz. Uzaktan kesin teşhis vaadi bir satış konuşmasıdır.
Hayır. Mine ve dentinin yeniden birleşme kapasitesi yoktur. Olabilecek şey şudur: pulpa kalsifiye olur ve şikâyetler susarken çatlak ilerlemeye devam eder; bu yüzden sesini çıkarmayan çatlak bir diş, iyileşmiş bir diş demek değildir.
Erken evre çatlaklarda, komşu dişten yansıyan ağrıda ya da üst azı ağrısını taklit eden sinüs basıncında bu sık görülür. Biri tahmine dayanarak freze etmeye başlamadan önce her tüberkül için ayrı ısırma testi ve transillüminasyon yapılmasını özellikle isteyin.